ΡΕΣΙΤΑΛ ΒΙΟΛΙΟΥ ΚΑΙ ΠΙΑΝΟΥ
Νοέ Ινουί | βιολί
Βασίλης Βαρβαρέσος | πιάνο
1. Λέο Γιάνατσεκ (Leoša Janáček, 1854–1928)
Σονάτα για βιολί και πιάνο (1914–1922)
* I. Con moto
* II. Ballada. Con moto
* III. Allegretto
* IV. Adagio
Ιστορία & Ανάλυση του Έργου
Ιστορικό πλαίσιο: Η σονάτα άρχισε να γράφεται το 1914, με την έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η τσεχική κοινωνία ζούσε υπό την προσδοκία της απελευθέρωσης από την Αυστροουγγαρία, κλίμα που επηρέασε βαθιά τον συνθέτη. Το έργο υπέστη συνεχείς αναθεωρήσεις και μετατροπές για οκτώ χρόνια, μέχρι να λάβει την τελική του μορφή και να παρουσιαστεί στο Μπρνο το 1922.
Μουσική ανάλυση: Ο Γιάνατσεκ αντλεί την έμπνευσή του από τις τονικές διακυμάνσεις και τους ρυθμούς της ομιλούμενης τσεχικής γλώσσας. Η δομή του έργου χαρακτηρίζεται από σύντομα, εμμονικά μοτίβα, αιφνίδιες υφολογικές ρήξεις και έντονες αντιθέσεις. Η λυρική Ballada προσφέρει μια στιγμιαία τρυφερότητα, ανάμεσα στους λαϊκότροπους τόνους του Allegretto και το σκοτεινό, δραματικό Adagio που σφραγίζει το έργο με μια αίσθηση αγωνίας.

2. Φρανσίς Πουλένκ (Francis Poulenc, 1899–1963)
Σονάτα για βιολί και πιάνο, FP 119 (1942–1943, αναθ. 1949)
Στη μνήμη του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα (Federico García Lorca)
* I. Allegro con fuoco
* II. Intermezzo. Très lent et calme
* III. Presto tragico
Ιστορία & Ανάλυση του Έργου
* Ιστορικό πλαίσιο: Συντέθηκε στο Παρίσι το 1942–1943, εν μέσω της γερμανικής Κατοχής. Ο Πουλένκ αφιέρωσε το έργο στη μνήμη του Ισπανού ποιητή Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, ο οποίος είχες δολοφονηθεί το 1936 από τους Φαλαγγίτες. Η πρώτη εκτέλεση δόθηκε στο Παρίσι στις 21 Ιουνίου 1943 από τη σπουδαία βιολονίστρια Ζινέτ Νεβέ (Ginette Neveu), με τον ίδιο τον συνθέτη στο πιάνο. Το 1949 ο Πουλένκ αναθεώρησε τη σονάτα, κάνοντας αλλαγές στο φινάλε.
* Μουσική ανάλυση: Το πρώτο μέρος (Allegro con fuoco) διακρίνεται από πυρετώδη, εκρηκτικό χαρακτήρα. Το Intermezzo φέρει ως επιγραφή τον στίχο του Λόρκα «La guitarra hace llorar los sueños» («Η κιθάρα κάνει τα όνειρα να κλαίνε») και δανείζεται στοιχεία από την ισπανική μουσική παράδοση, μιμούμενο τους ήχους της κιθάρας στο βιολί. Το έργο ολοκληρώνεται με το Presto tragico, όπου η έντονη, ρυθμική ενέργεια διακόπτεται απότομα από μια σκοτεινή, πένθιμη κόντα, αποτίοντας φόρο τιμής στο τραγικό τέλος του ποιητή.

Διάλειμμα

3. Λούντβιχ βαν Μπετόβεν (Ludwig van Beethoven, 1770–1827)
Σονάτα για βιολί και πιάνο αρ. 9 σε λα μείζονα, έργο 47, «Kreutzer» (1803)
* I. Adagio sostenuto – Presto
* II. Andante con variazioni
* III. Finale. Presto
Ιστορία & Ανάλυση του Έργου
* Ιστορικό πλαίσιο: Γράφτηκε την άνοιξη του 1803 για τον Αφρο-ευρωπαίο δεξιοτέχνη βιολονίστα Τζορτζ Μπριτζτάουερ (George Bridgetower), ο οποίος την ερμήνευσε στην πρεμιέρα της Βιέννης με τον Μπετόβεν στο πιάνο. Μετά από έναν προσωπικό καυγά μεταξύ τους, ο Μπετόβεν απέσυρε την αφιέρωση και την αφιέρωσε τελικά στον Γάλλο βιολονίστα Ροντόλφ Κρόιτσερ (Rodolphe Kreutzer) — ο οποίος, παραδόξως, δεν την έπαιξε ποτέ, θεωρώντας την ανεπαρκώς κατανοητή.
* Μουσική ανάλυση: Ο Μπετόβεν σημείωνε στην παρτιτούρα ότι η σονάτα γράφτηκε «σε πολύ κοντσερτάντε ύφος, σχεδόν σαν κοντσέρτο» (scritta in uno stile molto concertante, quasi come d’un concerto), αναδεικνύοντας την ισοτιμία και τη δεξιοτεχνική μάχη μεταξύ των δύο οργάνων. Μετά την αργή, επιβλητική εισαγωγή, το Presto αναπτύσσει μια πρωτόγνωρη δραματική ορμή. Το Andante προσφέρει ένα λυρικό θέμα με τέσσερις παραλλαγές εξαιρετικού πλούτου, πριν το έργο οδηγηθεί στο λαμπερό Finale σε ρυθμό ταραντέλας.
> Η συναισθηματική ένταση του έργου ενέπνευσε αργότερα τη διάσημη ομώνυμη νουβέλα του Λέοντος Τολστόι «Η Σονάτα του Κρόιτσερ», η οποία με τη σειρά της ενέπνευσε τον Γιάνατσεκ στη σύνθεση του 1ου Κουαρτέτου Εγχόρδων του.